An Odd Art, A Woman Lives in a Small Box reflects modern life under pressure at BAB 2022

ชมศิลปะการแสดง The Standard ที่ให้คนหนึ่งคนทำงาน
และใช้ชีวิตในกล่องใสสุดคับแคบ เพื่อแสดงให้เห็นถึงความอึดอัดและกรอบสังคม
ในยุคทุนนิยมสุดขีดและการใช้อำนาจแบบสุดขั้ว
ในเทศกาล Bangkok Art Biennale 2022

สิ่งที่อยู่ตรงหน้าผมคือกล่องใส ทรงสี่เหลี่ยมจตุรัส กว้างยาวลึกซัก 1 เมตร

ภายในนั้นมีสิ่งที่ชวนตะลึง นั่นคือมนุษย์ที่มีชีวิต เป็นหญิงสาวใส่ชุดเดรสสีขาว นั่งอยู่ท่าเดียวคือพับขา แนบแขนกับลำตัว เพราะความคับแคบของกล่องไม่อาจทำให้เธอยืดเหยียดกาย สีหน้าสีตาไม่ยี่หระโลก อาจจะเพราะความอึดอัดคับแคบที่เธอต้องใช้ชีวิตร่วม แต่แววตาของเธอจะเริ่มเป็นประกายเวลามีคนส่งเสียงพูดคุยกับเธอผ่านช่องว่างในกล่องใสด้านบน 

สิ่งที่อยู่ภายในกล่องร่วมกับเธอคืออุปกรณ์ที่เรา, ในฐานะมนุษย์สมัยใหม่, จะมีกัน ทั้งคอมพิวเตอร์โน้ตบุ๊ก แท็บเล็ต. แบตเตอรี่สำรอง หนังสือหนึ่งเล่ม ดอกกุหลาบ(?) สายชาร์จที่ใช้ร่วมกับอุปกรณ์เหล่านั้น และหูฟังที่ถูกแขวนห้อยระโยงระยาง อาจจะมีสิ่งของมากกว่านั้น แต่ผมคงไม่สังเกตเห็น เธอใช้สิ่งของเหล่านั้นในแบบที่เราๆ ใช้กันอยู่เกือบตลอดเวลา สลับไปมาในกล่องใสสุดคับแคบนั้น

ทุกอย่างวางอยู่บนรถเข็นสีขาว นั่นหมายความว่าเธอสามารถถูกเข็นไปไหนต่อไหนก็ได้ที่ล้อไปถึงในบริเวณหอศิลปะแห่งกรุงเทพมหานคร ชั้น 9 ที่เธออยู่ และในระหว่างที่เธออยู่ในกล่องก็มีคนเข็นเธอไปจริงๆ จากคำเชื้อเชิญของหญิงสาวในกล่องไปยังคนที่มาสนทนาด้วยความสงสัยใคร่รู้ แต่มีคนจำนวนมากกว่าที่เข้ามายืนจ้องเธอผ่านกล่อง บ้างถ่ายรูป แต่สุดท้ายล้วนเดินจากไปเงียบๆ ท่ามกลางงานศิลปะมากมายอื่นๆ ที่อยู่รายรอบ

หญิงสาวที่ใช้ชีวิตอยู่ในกล่องใสนี้ เป็น ‘งานศิลปะ’ ในหมวดศิลปะการแสดง (Performance Art) ที่ชื่อว่า The Standard  โดยศิลปิน พิชชาภา หวังประเสริฐกุล ซึ่งก็คือหญิงสาวที่อยู่ในกล่องใสแคบนั้น คำอธิบายในงานศิลปะยาวเยียดสามารถสรุปสั้นๆ ได้ว่า งานศิลปะนี้กล่าวถึง ‘มาตรฐานชีวิตในโลกยุคใหม่’ โดยเฉพาะในเมืองใหญ่ที่ผู้คนล้วนถูกกดทับ หรือถูกกล่อมเกลาให้มีชีวิตที่คับแคบลงเรื่อยๆ สามารถสังเกตได้แบบเป็นรูปธรรมเช่น ที่อยู่อาศัยที่มีพื้นที่จำกัดลงเรื่อยๆ (แต่มีราคาแพงกระฉูด)  ชั่วโมงการพักผ่อนหดสั้น ชั่วโมงการทำงานยาวนานกว่า แต่สิ่งที่หดสั้นมากที่สุดคือการเติบโตของค่าตอบแทน ในขณะที่ทรัพยากรจำนวนมากมายถูกแจกจ่ายให้ผู้มีอำนาจหรือนายทุนใหญ่ไปอย่างเหลือเฝือ สอดคล้องกับชิ้นงานของเธอในอดีต ที่มุ่งเน้นการตั้งคำถามต่อพลวัตของอำนาจ จากความเชื่อที่ว่า การตระหนักถึงอำนาจที่ไม่เท่ากันของมนุษย์ มีผลต่อความคิด ความเชื่อของคน

งานศิลปะนี้เป็นส่วนหนึ่งที่จัดแสดงในงานเทศกาลศิลปะร่วมสมัยนานาชาติ บางกอก อาร์ต เบียนนาเล่ 2022 (Bangkok Art Biennale 2022) หรือ BAB 2022 งานเทศกาลศิลปะนานาชาติที่ใหญ่ที่สุดในประเทศไทย ที่จัดขึ้นทุกๆ 2 ปี ที่ในปีนี้มีการกระจายการแสดงผลงานไปตามสถานที่ต่างๆ ทั่วกรุงเทพ รวมไปถึงที่หอศิลป์ฯ ที่กล่องใสของพิชชาภาตั้งอยู่

ในช่วงเวลาสิ้นสุดการแสดงของวัน พิชชาภาก้าวออกมาจากด้านบนของกล่องใสนั้น ในช่วงรอยต่อระหว่างโลกศิลปะกับโลกชีวิตจริง ผมเข้าไปพูดคุยกับเธอเกี่ยวกับเรื่องงานศิลปะที่ได้มีโอกาสจัดแสดงในเทศกาล BAB นี้ และตัวตน ความคิดของเธอ